मझेरी डट कम

आज हाम्रो विवाहको बाईस वर्ष पुगिसक्यो। तर यस्तो अवस्था कहिले पनि आउला जस्तो लागेको थिएन। तिमीलाई यस्तो प्रकारले पत्र लेख्ने जरुरी परेको पनि थिएन। तर आज विवस, लाचार भै फसेको छु। आज मैले धार्मिक तीर्थस्थलको बाटो तय गरेको छु । तिमीलाई त आफ्नो कामबाट कहाँ फुर्सत हुन्छ र त्यस घरको जिम्मेवारीसँग । जस्तो कि तिम्रो नाता नरिवलसँग खोप्राको सम्बन्ध हुन्छ । केही दिन म शान्ति प्राप्तिको लागि, मन शुद्धिको लागि तीर्थधाम पसेको छु!

मेरी रति, मेरा दुई आँखाले मात्र होइन मेरो आत्माले पनि तिम्रो दु:ख देखिरहेको छु। तर के गरूँ ? म पनि त कुनै बन्धनमा उल्झिरहेको छु । निस्साह बनी तिम्रो यो लाचार श्रीमानले तिमीलाई सिउदोमा दुई चुट्टी सिन्दुर र आमा बन्ने सौभाग्य बाहेक अरु केही दिन सकेको छैन।

भन्छन् नि सधैं, बिना खरीको मादल बज्दैन । उसै प्रकार म पनि भाग्य बिनाको एउटा प्राणी रहेछु । मलाई त सबैले पढ्न सके तर मैले कसैलाई पनि जिन्दगीभरि पढ्न सकिन । यद्यपि मेरो जीवन सधैं कछुवाको चाल चल्दै रह्यो । सधैं मेरा पाइलाहरू जिम्मेवारीको बोझमा फलामको सांग्लाले बाँधिए। मैले आफ्नो घरको जिम्मेवारी निभाउँदा निभाउँदैमा आफै सकिएछु । मैले मेरो आफ्नो कर्तव्य देखाउनु पर्ने ठाउँ पनि बिर्सिएछु। स्वभिमानी बनेर उदेर बन्नु पनि आफ्नो लागि भोलिको अभिषाप बन्न पुग्दो रहेछ! हे भगवान तिम्रो लिला पनि अपरम्पार नै हुदो रहेछ । नमन छ प्रभूलाई!

असार साउनको महिना आकाश घमाइलो भएको छ । एकै छिनमा चुँक-घोप्टाएको जस्तो कालोमैंलो बादल उडेर आकाशबाट बर्षाद हुन बेर लाग्दैनँ । सडक अनि गल्ली-गल्लीमा महिला मुक्तिका नारा घन्किरहेका छन् । नारा र जुलुशले उठाएका मुद्दाप्रति कसैको ध्यान गएको छैन ।

महिला सम्बन्धी कानुन कागजी रूपमा राम्रा बने पनि व्यवहारमा लागु गर्न नसकेकाले महिलाको समस्या जस्ताको तस्तै छ । उनी यस्तै कुराहरूले आफ्नो मनलाई तल्लिन बनाउँदै झ्याल भित्रबाट बाहिरको दृष्य नियाल्दै आफूभित्र फर्किएर हेर्दैछिन् । झ्याल भित्रैबाट संसारलाई अवलोकन गर्नु पर्ने बाध्यतासँग उनी राम्रोसँगले परिचित छिन् । एक बर्षको दुधे बालक छोडेर शहर पसेकी उनी शहर पस्नुको सबैभन्दा प्रमुख कारण गरिबी नै थियो ।

घरमा तीन बीस काटेकी वृद्ध सासूलाई एकसरो आङ ढाक्ने लुगा फेर्दिन नसक्दा कठ्याँग्रिदो पुस माघको ठण्डी काट्न अँगेनासँग कुस्ती खेल्नु पर्ने हुन्थ्यो । उनको नारी मन ती सब कुरा चुप-चाप सहन गर्न सक्दैनथ्यो । त्यसैले उनले कमाउनको लागि शहर पस्ने कुरासँग सम्झौता गरेर सासूलाई दुधे बालक छोडेर उनी घरबाट हिँडेकी थिइन् । उनी घरको संघार नाघेर हिँड्दा सारीको फेर समातेर चिच्च्याई-चिच्च्याई रुँदै "छोडेर नजानु" भनेर छोराले गरेको साङ्केतिक आग्रह बुझेर पनि अबुझ भएर पछाडि फर्केर हेर्दै नहेरिकनबाटो लागेकी थिइन् । भोलिको सुखी भविष्यको कल्पनामा निमग्न भएर ।

खुलेर त्यो कालोबादल नेपाल उज्यालो हुन्छ कि
समिकरणको राजनीतिले सगरमाथा छुन्छ कि

सत्तालिप्सा कुर्सी–प्रॆमी र अग्रगामी बन्ने नेताले
विश्वलाई अझै चकित पर्न क्यै संरचना बुन्छ कि

फुट्नलाग्यो नेपाल भन्दै हर्ष-विभोर हुने चैँले
छसय एक एउटै भए भन्ने खबर सुन्छ की

रातो सारीले सपक्क ढाकिएर,
परदेशका बन्द कोठाहरूमा,
आत्महत्याको अनुकुल मौका कुर्दै,
डोरीका गाठाँहरू कस्तै होलान हाम्रा चेलीहरू!

यत्ति धेरै माया किन गुणलाई पो हो कि
मलाईभन्दा बढी माया घूनलाई पो हो कि ।

म त ध्वाँसे कालो हाँडी कुनातिरै बस्छु
यत्ति सेतो चहक रङ्ग चूनलाई पो हो कि।

म त बामपुड्के फर्सी खाल्डाभित्रै पस्छु
तिम्रो बृद्धि माथि आकाश छुनलाई पो हो कि।

सीमा नै थिएन ममा खुसीको । किनकि धेरै बर्षको मेरो सपना पूरा भएको थियो ।

भर्खर रातिको ८ बज्दै थियो । मलाई भने आफूलाई नै समाल्न गार्हो भै राखेको थियो । मनमा तछाड मछाड तरङ्गहरू यु.के.को जीवनशैली कस्तो होला भनेर घमासान लडिरहेका थिए । मेरो आडैको सिटमा बस्ने महिला साथीको आवाज आएर म झस्किएँ- "तपाई कहाँबाट, काठमाडौँबाट हो ?"

म दङ्ग परें । अनि मुसुक्क हासेर भनें -"कसरी थाहा पाउनु भो, हो म काठमाडौँबाटै हो ।"

उनले झटारो फालिन् " तपाईंले मुखले नभने पनि तपाइको शरीरको गन्धले नै भनिहाल्छ नि, तपाई काठमाडौँ को हो भनेर ।"

छाडिदेऊ पृय तिमी रिसाउने बानी
अज्ञानताको बादल फाटी बनिदेऊ ज्ञानी
के नै छ र? जिन्दगीमा लुटाएर लाने
सबै आफ्नै सम्झिएर खुशी मानी मानी ।

हो ! हो !! हो !!! मेरै दोष हो । मैले जानीजानी नै गरेकी हुँ । म नै हुँ अपराधी । म आफ्नो दोष कबूल गर्न तयार छु । म आफूलाई दोषी मान्न तयार छु । म सबैको नजरमा पापी हुँ । यो घटनाबाट म कसरी उम्कन सक्छु र ? तपाईँ सर्वैसर्वा हुनुहुन्छ । तपाईँ न्यायकर्ता हुनुहुन्छ । तपाईंलाई सबै थाहा छ किनकि विज्ञ हुनुहुन्छ । तपाईंलाई के गलत र के सही भन्ने थाहा छ । तपाईंको स्तर मभन्दा माथि छ । तपाईं राजनीतिकर्मी, तपाईं समाजशास्त्री, तपाई विज्ञ, तपाईं अधिकारकर्मी, तपाईँ न्यायकर्मी, तपाईँ नैतिकवान, तपाईँ विद्यार्थी, तपाईं प्राध्यापक, तपाईँ शिक्षक, तपाईँ विशेषज्ञ, तपाईँ वकिल, तपाई पुलिस, तपाई सेना, तपाई डाक्टर, तपाईं पत्रकार । तपाईं नै सर्वैसर्वा हुनुहुन्छ । समाजमा प्रतिष्ठित हुनुहुन्छ तपाईं र तपाईंलाई सबैले जदौ गर्छन । तपाईँलाई सबैले मानसम्मान दिन्छन् । तपाईंलाई मात्र हैन तपाईँको पदलाई पनि सलाम गर्छन सबैले । यसकारण तपाईँ अरूलाई न्यायप्रदान गर्नुहुन्छ ।

म को हुँ र ? मेरो अस्तित्व के छ र ? निस्सारताको कालो छिद्रमा खाँदिएको छ मेरो जीवन । मैले मेरो तौल भेट्टाएकी छैन । मेरो कुनै अस्तित्व छैन । म अस्तित्वहीन छु । मेरो कुनै मूल्य छैन । मेरो बजार भाउ तोकिएको छैन । यसकारण म सित्तैमा उपलब्ध छु । मानिसहरू मलाई आवश्यक परे लान्छन् नभए त्यसै छोडिदिन्छन् । म कुहिँन्छु, सडिन्छु । कसलाई के चिन्ता छ र ? कसले पो मलाई मूल्य तोकिदिएको थियो र ? कसले मलाई पो मलाई देख्छ र ? म अदृश्य छु । म हावा हुँ, यद्यपि कसैले पनि अनुभव गर्न सक्दैनन ।

सधैं व्यङ्ग्य कविता र व्यङ्ग्यबन्ध लेखे पनि यसपाली एउटा वास्तविक तर व्यङ्ग्य बनाउने पाराले व्यङ्ग्य वार्ता रोज्ने बिचार गरें। यसको लागि पात्र पनि चाहियो। नेतालाई के खोज्नु, बरु मेरो घर वरिपरीको मान्छेलाई रोज्नु भन्ने लाग्यो। मेरै कोठा नजिक एक जना बुढी हजुर आमा बस्छिन। सधै हाँसो ठट्टा पनि गर्ने भएकाले उनीसँगै वार्तालाप गर्ने जमर्को गरें।

छतमा बसेर वार्तालाप सुरु गरियो। मैले पहिलो प्रश्न हजुर आमैलाई कचौरामा राख्दै भनें, "हजुरआमाको उमेर कति पुग्यो नि? हेर्दा त अझै फुर्तिली सुर्तिली देखिनुहुन्छ?"

प्रश्नलाई टपक्क टिप्दै, "यो प्रश्न महिला हक बिपरित हो भन्छन। बाबुले सोधिहाल्नु भो। अलि ठेट्ना हुनुहुँदोरहेछ। अरु महिलालाई सोधेको भए पहिलो गाँसमै स्वाद चाखी हाल्नुहुन्थ्यो। मेरो उमेर त भर्खर असीमा बसेकी छु। अब उमेरको कुरा गर्दा त पैतिस चालिस बर्षलाई अधबैसे भनिन्छ। त्यो हिसाबले त मान्छेको बैस सत्तरी असी पुगेपछी पो पुरा हुदो रहेछ। साठी बर्ष नाग्दा पनि नेपालमा युबा नेता भनेको त्यसो पो रहेछ नि बाबु। "

जन्मिएको ठाउ आज सम्झदै छु साथी
नेपालकै नाउ आज सम्झदै छु साथी।

गुड छोडी टाडा टाडा चर्न गए पनि
जन्माउने माउ आज सम्झदै छु साथी।

दुखेको छ यांग-शिला खारा जलजलामा
बल्झिरहने घाउ आज सम्झदै छु साथी।

मे फुइ बा देन, धुलो स्यन्ग्बदा
अतनी रो हलान्नु,
धारेंग तजी आमा आपा ला
ङ् गी मुबला जा कोल्लानु !

सम्झनाका शब्द,
साँच्चै नै भन्नुपर्दा पल्लव साहित्यिक पत्रिका र पल्लव साहित्य प्रतिष्ठानसँग जुनसुकै साहित्यिक मनहरू अपरिचित छैनन होला । मलाई लाग्छ आजको साहित्यिक आकाशमा पल्लव को नाम नै चिरपचित अति सुरच्छित भन्ने मान्यतामा समर्पित साहित्य पत्रिका र प्रतिष्ठान सावित भएको छ । त्यसो त म केही बर्षयता पल्लव साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष गोर्खेसाइँलो उर्फ ऋषिप्रसाद लामिछानेसँग विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा एक आपसीय परिचय भएर सामिप्यता भएकी थिएँ ।

एकदिन अर्थात २०६६ असौजको पहिलो हप्तातिर पल्लव साहित्य परिष्ठानका अध्यक्ष गोर्खेसाइँलोले मलाई एक्कासी फोन गर्नु भयो र भन्नु भयो जिज्ञासुजी आगामी असौजको २३ गते बेलुका तपाई मेरो घरमा आई पुग्नु होला । पल्लव साहित्यि सम्मानका साथै धनवाँणी युवा पुरस्काले तपाईलाई पुरस्कृत गर्ने भन्ने हाम्रो निर्णय भइसकेको हुनाले तपाइँलाई यो जानकारी गराएको छु । निमन्त्रणा पनि इमेलबाट पठाएको छु मेल खोलेर हेर्नु होला । यति भनेर उहाँले फोन राख्नु भयो । एकछिन त म आफैँ अकमक्क परेँ । कताकता मनमा खुसी अनि उल्लाहास जस्तो पनि महशुस गरेँ । त्यसपछि त्यो टेलिफोन वार्ता मैले मेरा आफ्नो जीवनसाथी श्रीमान बिमलप्रसाद पौडेललाई खुसीको खवरकोपमा सुनाएँ त्यतिखेर उहाँले मलाई भन्दै हुनुहुन्थ्यो - तिम्रो साहित्यिक यात्राले बिस्तारै सार्थकता पाउन थाले छ सबैले तिम्रो मेहेनत र लगानीको मूल्याङ्कन र कदर गर्न थालेछन् जस्तो लाग्यो र यो समाचार सुनेर मलाई खुसी लाग्यो । मलाई श्रीमानले मेरो साहित्यिक यात्रामा सधै उहाँको आफ्नो परिस्थितिले भ्याएसम्मका हरेक सहयोग त गर्नु नै हुन्थो तरपनि त्यसबेल उहाँले खुसियाली ब्यक्त गर्न भएको थियो । त्यो खुसीयालीले म भित्रको एउटा छुट्टै हौसला बढ्यो र म मा केही साहित्यिक प्रेरणादायिक उमङ्ग पनि थपियो ।

आज कृष्ण को जन्मदिन, त्यसैले कृष्ण को बारेमा केहि लेख्न मन लाग्यो मलाई ।
कृष्णलाई अझै पनि हामीले "पापी" भनेरै चिन्ने गरेका छौ । त्यसैले यस गजलमा पनि पापीको प्रयोग गरेको छु यदि अन्यथा लागे पापी को सट्टामा तिमी राखेर पढ्नु भए पनि हुन्छ ।

राधा मात्र एक्लो छान्न सक्ने कृष्ण पापी
सोर सय गोपिनी तान्न सक्ने कृष्ण पापी

अप्सराहरु के गरेमा फसिन्छन मायाजालमा
सबै मनका कुराहरु जान्न सक्ने कृष्ण पापी

ऋषिप्रसाद हुन् एक सिर्जनाका धरोहर
रच्दछन् जसले काव्य अत्यन्त नै मनोहर ॥१
भएथ्यो जसको जन्म वि.सं.को आठ सालमा
थुर्पगाउँ नुवाकोट नेपाली परिवेशमा ॥२
साहित्यमा भए गोर्खे साइँलो भै प्रख्यात नै
छन्दोबद्ध भई चल्दा जीवन भो सुरम्य नै ॥३
माता हिमकुमारी हुन् पिता हुन् बोधनाथ ती
जसको भक्त भै हिँड्छन् इश्वर रुप सम्झिई ॥४

गजल-सन्ध्या पोखराले गजल वाचन एवम् स्रष्टा सम्मान कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । गजल-सन्ध्या पोखराका अध्यक्ष कपिल शर्मा संयोजकको सभापतित्व एवम् प्राज्ञिक सरुभक्तज्यूको प्रमुख आतिथ्यतामा संचालन भएको उक्त कार्यक्रमका बिशेष अतिथिमा वरिष्ठ गजलकार गीतकार एवम् गायक प्रकट पगेनी शिव हुनुहुन्थ्यो । त्यस्तै अतिथिहरुमा चितवन जिल्लाबाट भागलिन त्यहाँ पुग्नु भएका गजलकारहरुमा गोर्खेसाइँलो पुष्प अधिकारी अंजलि प्रभाकर पण्डित केशवराज आमोदी नवलपरासी जिल्लाबाट गोविन्दराज विनोदी विजयराज ज्ञवाली म्याग्दी जिल्लाबाट सुश्री पवित्रा वुढा अछाम जिल्लाबाट रावल कृष्ण तनहूँ जिल्लाबाट सरला लामिछाने सरु जानकी खनाल अमृता सुवेदी बुद्धीसागर वाग्ले उत्तम अधिकारी प्रकाश ‘प्रतिक’ नुवाकोट जिल्लाबाट गोपाल खनाल पाल्पा जिल्लाबाट हरिमाया परियार स्याङ्जा जिल्लाबाट सुरज उपाध्याय जीवन पौडेल धादिङ जिल्लाबाट रोचन घायल पर्वत जिल्लाबाट सुदिप लामिछाने कृष्ण लामिछाने मिलन पौडेल शङ्कर गिरी कृष्ण पौडेल समीप कार्की लगायतका स्रष्टाहरु हुनुहुन्थ्यो ।

किसान मल नपाएर आन्दोलित छ ।
फोहोर ढल नपाएर आन्दोलित छ ।।
विद्रोहको स्वरहरु सुनिदैछ क्षितिजतिर
जनता हल नपाएर आन्दोलित छ ।।
१

देश निकास नपाएर आन्दोलित छ ।
जनता बिकास नपाएर आन्दोलित छ ।।
कर्णालीको भुखमरीले केन्द्रलाई छुदैन
शहर प्रकाश नपाएर आन्दोलित छ ।।

विषयप्रवेशः
आजको २१ औँ शताब्दी जसलाई हामी नयाँ युग वा आधुनिक युगको संज्ञा दिन्छौँ । आधुनिक संसार, आधुनिक मानवजीवनको बखान गरेर थाक्दैनौँ । दिनहुँजसो हुने वैज्ञानिक चमत्कारले हाम्रो जीवनचर्यालाई नयाँ मोड मिलेको छ । ज्ञानविज्ञानको चमत्कार सँगसँगै हाम्रो दिनचर्या, खानपान, रहनसहनलगायतका विभिन्न कुराहरूमा परिवर्तन आएको छ । यसमा कुनै दुईमत छैन । तर यस्तो नयाँ युगसम्म आइपुग्दा पनि हामी र हाम्रो मानसिकता हिजोको सङ्कुचित घेराबाट उम्कन सकेको देखिँदैन । मैले कोट्याउन खोजेको प्रसङ्ग नारीसम्बन्धी हो जो कसैको हजुरआमा, कसैको आमा, कसैको दिदी, कसैको बहिनी, कसैको श्रीमती, कसैको छोरी, कसैको बुहारी, कसैको भान्जी, कसैको भतिजी, कसैको भदैनी हुन सक्छन् । सृष्टिकी सूत्राधार, जगत्जननी, मातृत्वकी खानी, सृजनशील मानवीय गुणहरूले परिपूर्ण, आधा आकाश ढाकेर रहेका नारीलाई हामीले कुन नजरले हेरेका छौँ र आफूलाई कसरी, कस्तो कसी लगाएर जाँचेका छौँ ? यो एक सोचनीय विषय बनेको छ । हो हिजोका दिनमा हाम्रोजस्तो अविकसित र अशिक्षित देशमा चलेको प्रचलनले नारी समाजलाई घरको मझेरी काटेर बाहिर जानबाट रोक लगाएको थियो, केवल आफ्नो दास एवम् मनोरञ्जनको साधनको रूपमा मात्र हेर्ने चलन थियो । छोरीलाई स्कुल पठाउनुको सट्टा घरैमा राखेर घाँस–दाउरा गराइन्थ्यो, मेलापात पठाइन्थ्यो र गाई–बाख्रा गोठालो बनाइन्थ्यो या बालखैमा डोली चढाएर पराईघर पठाइन्थ्यो । त्यो समय जुन समयलाई यो पङ्क्तिकार नारीद्रोही काल अर्थात् नारीप्रति लगाइएको सङ्कटकाल भनेर भन्न रुचाउँछु ।
पुरुषप्रधान देशहरूमा नारीहरूप्रति यसप्रकारको सङ्कटकाल रहिरहँदा पनि सक्रियता देखाउन सक्षम रहेका केही नेपाली नारीहरूले नेपाली माटोमा पाइला टेकेर आफ्नो नामलाई इतिहासको पानामा लेखाउन सफल भएको कुरा हामी हाम्रो इतिहासको पाना पल्टाएर हेर्दा थाहा पाउँछौँ । त्यस्तै पत्र–पत्रिकाहरूमा र प्रत्यक्षरूपमा पनि नारीको बढ्दो प्रतिनिधित्व र सहभागितालाई देखेर पनि यस कुराको अड्कल गर्न सक्छौँ । तर अन्तर्राष्ट्रिय महिलाजगत् र नेपाली नारीहरूको स्थितिको तुलनात्मक अध्ययन गर्ने हो भने अन्य राष्ट्रका नारीहरूले अत्यन्तै ठूलो फड्को मारेर अगाडि पुगिसकेको कुरालाई हामीले नकार्न सक्दैनौँ । ती विदेशी नारीहरूको तुलनामा हाम्रा आमा, दिदी–बहिनी अर्थात् नेपाली नारीहरूको अवस्था अत्यन्त दयनीय छ भन्दा फरक नपर्ला । नेपाली नारीहरूको यो अवस्थाको जिम्मेवार को त ? केलाउन अत्यन्तै जरुरी भइसकेको छ । यसको मुलभूत आधार र जिम्मेवारीलाई केलाउने हो भने केही हदसम्म पुरुषप्रधान प्रचलनको अहङ्कारपना र नारी स्वयम्ले आफ्नो अधिकार एवम् कर्तव्यलाई पहिचान र परिचालन गर्न नसक्नु, नारी स्वयम्ले आफूलाई सधैँ श्रीमान्को आड खोज्नु, नारीले नारीप्रति ईष्र्या गर्नु र आफूलाई आदेशपालकको रूपमा मात्र आफ्नो उपस्थिति सम्झनु महिलावर्गको ठूलो कमजोरी हो भने नारीलाई अगाडि बढ्न प्रोत्साहन नगर्नु पुरुषवर्गको स्वार्थी मानसिकता हो भन्ने मेरो दृष्टिकोण रहेको छ ।

भाद्र १० गते विहिवर २०६७।
देवघाट चितवन ।

साहित्य र स्रष्टाको सम्मान गरौँ भन्ने नाराका साथमा पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान नारायणगढ चितवनले राष्ट्रिय स्तरका वाङ्मयसेवी स्रष्टाहरुलाई सम्मान एवम् पुरस्कार वितरण कृतिविमोचन तथा रचनापाठ गर्ने कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो ।

वरिष्ठ साहित्यकार टीकाप्रसाद लामिछानेको अध्यक्षतामा र वरिष्ठ कवि एवम् छन्दनायक माधव वियोगीज्यूको प्रमुख आथित्यतामा पल्लव साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष ऋषिप्रसाद लामिछाने गोर्खेसाइँलो स्वयम्ले कार्यक्रम साचालन गर्नु भएको थियो । यसरी अत्यन्त उल्लाहासपूर्ण वातावरणमा चलेको कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा. गोपाल भण्डारी धनकुटा हालः धरान सुनसरी वरिष्ठ कवि एवम् साहित्यकार उज्ज्वल जि.सी. थान्सिङ नुवाकोट हालः काठमाडौँ वरिष्ठ साहित्यकार देवीप्रसाद रेग्मी वनबासी वालिङ न. पा.- ७ स्याङ्जा वरिष्ठ साहित्यकार एवम् स्तम्भकार जयदेव भट्टराई वटु काठमाडौँ समेत ४ जनालाई फूलमाला दोसल्ला सहित ताम्रपात्रमा पल्लव साहित्य सम्मान - २०६७ समर्पण गरिएको छ भने पुरस्कारतर्फ दुल्लभ लामिछाने स्मृति पुरस्कार एवम् पल्लव साहित्य सम्मान-२०६७ वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा. नारायणप्रसाद खनाल भरतपुर-५ चितवन गङ्गा भद्रशीला स्मृति पुरस्कार एवम् पल्लव सम्मान-२०६७ वरिष्ठ साहित्यकार रमा शर्मा का.म.न.पा- १५ डल्लु काठमाडौँ भाष्कर लामिछाने लोकसंस्कृति पुरस्कार एवम् पल्लव सम्मान-२०६७ वरिष्ठ लोक-साहित्यकार विश्वप्रेम अधिकारी पुतलीबजार न.पा. १२ स्याङ्जा बोधनाथ-हिमकुमारी लामिछाने स्मृति पुरस्कार एवम् पल्लव सम्मान-२०६७ वरिष्ठ कवि एवम् साहित्यकार दीपक सोती पिठौली नवलपरासी धनवाणी युवासाहित्य पुरस्कार एवम् पल्लव सम्मान-२०६७ जागरुक युवा साहित्यकार कल्पना काफ्ले धनुकुटा हालः चन्द्रगढी झापा लाई प्रदान गरिएको थियो । आदर्णीय वरिष्ठ साहित्यकार नवराज सुब्बालाई गतसाल पल्लव सम्मान-२०६६ द्वारा सम्मान गरिको थियो । उहाँको व्यस्तताले गतसाल कार्यक्रममा उपस्थित हुन सक्नु भएन तसर्थ उहाँलाई सम्मान गरेको फुलमाला दोसल्ला र ताम्रपत्रमा लेखिएको सम्मानपत्र पनि यही कार्यक्रममा हस्तान्त्रण गरिने छ ।

नवीन नवीन खबर त राजधानीलाई थाहा हुन्छ । उसैले खबर जन्माउँछ र हामीकहाँ पठाउँछ । तिनै खबर उत्पादन गर्ने साचार उद्यमीर्य जमिम शाह र अरुण िसंहानियाले ज्यान अपर्ण गर्नु परेको दुःखदायी घडीमा हामी छौँ । हुन त देवकुमार आचार्य, कृष्ण सेन, कमल एसी, अम्बिका तिमल्सिना, विनोद सजना चौधरी, नगेन्द्र पोख्रेल, बद्री खडका, आनन्दकुमार थापा, चीनबहादुर बुढा, जगतप्रसाद पण्डित, मोहन खनाल, ईश्वर ढुङ्घाना, भीमबहादुर धर्ती, सुभाष मैनाली, काचन प्रियदर्शी शम्भु पटेल राजकुमार केसी, नवराज शर्मा, कुमार घिमिरे, ज्ञानेन्द्र खडका, गोपाल गिरी, पदमराज देवकोटा, डिकेन्द्रराज थापा, धनबहादुर रोकामगर, खगेन्द्र श्रेष्ठ, सप्तरीका लोकेन्द्र बुढाथोकी, महेश्वर पहाडी, वीरेन्द्र साह, पुष्करबहादुर श्रेष्,ठ उमा िसंहजस्ता कलम र वाणीका धनी सरस्वतीका सन्तानहरूको उच्च शहादतले यो लेखन पेशा पनि कत्तिको जीवनघातक माध्यम हुँदो रहेछ भन्ने पुष्टि भएको छ । जनतालाई नयाँ मार्ग देखाउन जुट्दा भौतिक लीला विसर्जनको मार्ग तयार हुँदो रहेछ । कलमले सिर्जने कुरा हर पिँढींलाई हुन्छ । विश्व मानव सभ्यताका निम्ति सृष्टिकर्ता अमृ्ल्य नीधि हो । स्रष्टाले नयाँ सृष्टि गर्छ । त्यसैले पनि ऊ समाजको अति नै महत्वपृ्र्ण व्यक्ति हो । संसारलाई हेर्न त सबैसँग यी छालाका दुई चछु छन् । संसारको वास्तविकता र मान्छेको मनलाई हेर्न सक्ने हुनु नै स्रष्टा हुनु हो । यसो गर्न मनको आँखाबाट मात्र सम्भव छ । जसले समाजका अमिल्दा पक्षप्रति खबरदारी गर्छ उसैले समाजमा व्याप्त थिचोमिचो शोषणँदमनलाई टुलुटुलु हेरेर र चित्त बुझाउन नसकेर नौलो सृष्टि सुरु गर्छ ऊ नै वास्तविक अर्थमा स्रष्टा हो । साचार साहित्य कला संस्कृति भनेपछि कुम्भकर्ण निन्द्रामा रहने संस्कार नेपालका हरेक सरकारमा छ । साचार साहित्य कला संस्कृतिमा लाग्नेहरूको जीवनवृत्तिको लागि सरकारी क्षेत्रबाट नै विशेष विशेष काम पश्चिमी राष्ट्रमा हुन्छ भन्ने कुरा साहित्यकार कृष्ण धरावासी बताउनु हुन्थ्यो । जीवनवृत्तिको त कुरै छाडौँ हामीकहाँ चाहिँ मान्छेले कलम र वाणीको पेशामा रहेर जीवन बचाउन हम्मे पर्यो परिरहेछ ।

पत्र पुरानै मात्र खाम नयाँ
दिन उस्तै हो मात्र घाम नयाँ ।

खै, के फरक भो हिजो र आज
शब्द फेरियो मात्र नाम नयाँ ।

नयाँ बोतलमा रक्सी पुरानै
मान्छे उही हुन् मात्र लाम नयाँ ।